เกจวัดแรงดัน คืออะไร ? ประเภทและหลักการทำงาน Pressure Gauge

เกจวัดแรงดัน คือ เครื่องมือวัดความดันสำหรับอ่านค่าวัดแรงดันในระบบ เครื่องจักร หรืออุปกรณ์ต่าง ๆ ที่จำเป็นต้องควบคุมแรงดัน นิยมเป็นอย่างมากในอุตสาหกรรมและครัวเรือน โดยเกจวัดแรงดัน จะแสดงผลออกมาทางหน้าปัด เพื่อให้ผู้ใช้ทราบค่าแรงดันที่อยู่ ณ จุดตรวจวัด โดยมีหน่วยแรงดันแตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับความถนัด ความละเอียดของแรงดันที่ต้องการ หรือตามมาตรฐานที่ได้ถูกกำหนดไว้

Pressure Gauge หมายถึง เกจวัดความดัน หรือ เกจวัดแรงดัน

ไม่ว่าจะเป็นปั๊มน้ำที่บ้าน ปั๊มลมในอู่ ระบบไฮดรอลิกในโรงงาน หรือหม้อไอน้ำ แทบทุกระบบที่มีของเหลวหรือแก๊สไหลอยู่ในท่อ จะมีหน้าปัดกลม ๆ ที่มีเข็มชี้ติดอยู่เสมอ บทความนี้จะพาไปรู้จักเพรสเชอร์เกจตั้งแต่พื้นฐาน ว่าคืออะไร ข้างในทำงานยังไง เกจแห้งกับเกจเติมน้ำมันต่างกันตรงไหน ไปจนถึงวิธีเลือกและวิธีอ่านค่าให้ถูกต้อง ไม่ว่าคุณจะใช้เพรสเชอร์เกจวัดแรงดันน้ำ วัดลม หรือวัดน้ำมันก็ตาม

เพรสเชอร์เกจ คืออะไร ใช้วัดอะไรได้บ้าง

เพรสเชอร์ คือ คำทับศัพท์จาก Pressure ที่แปลว่าแรงดันหรือความดัน ส่วน gauge แปลว่า มาตรวัดหรือเครื่องวัด รวมกันแล้วเพรสเชอร์เกจก็คือเกจวัดแรงดันนั่นเอง บางแหล่งในภาษาอังกฤษจะสะกดว่า pressure gages ซึ่งก็หมายถึงอุปกรณ์ตัวเดียวกัน

หน้าที่ของเพรสเชอร์เกจคือบอกว่าตอนนี้ในระบบมีแรงดันอยู่เท่าไหร่ ณ จุดที่ติดตั้ง ตัวเลขนี้สำคัญกว่าที่หลายคนคิด เพราะมันบอกได้ว่าเครื่องจักรยังทำงานปกติดีไหม ระบบมีจุดรั่วหรือเปล่า มีอะไรอุดตันอยู่หรือไม่ และที่สำคัญที่สุดคือแรงดันสูงเกินกว่าที่ท่อหรืออุปกรณ์จะรับไหวหรือยัง

เกจวัดแรงดันใช้ได้กับของเหลวและแก๊สแทบทุกชนิด ตัวอย่างที่เจอบ่อยก็เช่น

• งานน้ำ ใช้เพรสเชอร์เกจวัดแรงดันน้ำที่ปั๊ม ถังแรงดัน ระบบประปา และระบบดับเพลิง
• งานลม ใช้ที่ถังปั๊มลม ระบบลมในโรงงาน และเครื่องมือลม
• งานน้ำมันและไฮดรอลิก ใช้ที่เครื่องอัด เครื่องปั๊มขึ้นรูป และระบบไฮดรอลิกของเครื่องจักร
• งานแก๊สและไอน้ำ ใช้ที่หม้อไอน้ำ ระบบแก๊ส และระบบทำความเย็น

ในโรงงาน เกจวัดแรงดันจึงเป็นอุปกรณ์ตรวจวัดแรงดันพื้นฐานที่ติดอยู่กับเครื่องจักรแทบทุกตัว ราคาไม่แพง แต่ช่วยป้องกันความเสียหายที่แพงกว่าหลายเท่าได้

เกจวัดแรงดันมีหน่วยแรงดันอะไรบ้าง ?

หน่วยวัดแรงดันของเกจวัดแรงดันมีอยู่มากมาย แต่ปัจจุบันที่นิยมและเห็นได้ทั่วไป ได้แก่ bar, kg/cm2, psi, mmHg โดยหน่วย bar และ kg/cm2 นั้นมีค่าที่ใกล้เคียงกัน โดย 1 kg/cm2 = 0.980665 bar ผู้ใช้จึงมักจะประมาณอย่างง่ายว่า 1 bar = 1 kg/cm2 ส่วนหน่วย psi ก็นิยมนำมาอ่านค่าไม่แพ้กัน โดย 1 bar = 14.5 psi นอกจากนี้ยังมีหน่วยแรงดันอื่น ๆ ที่ยังพบได้ทั่วไปอย่าง mbar และ Pa(Pascal) เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ใช้

หน่วยที่เจอบ่อยบนหน้าปัด

• bar เป็นหน่วยที่ใช้มากที่สุดในไทยและยุโรป
• psi ย่อมาจาก pound per square inch นิยมในอเมริกา เจอบ่อยกับปั๊มลมและเกจวัดลมยาง
• kg/cm2 เป็นหน่วยเก่าที่ช่างไทยยังพูดกันติดปาก
• kPa และ MPa เป็นหน่วยมาตรฐานสากล มักเจอในสเปกงานวิศวกรรมและเครื่องจักรจากญี่ปุ่นหรือจีน
• mmHg และ inHg ใช้กับงานสุญญากาศ เจอบน vacuum gauge

ตัวเลขที่จำไว้แล้วใช้ได้บ่อยอีกชุดคือ 1 bar เท่ากับ 100 kPa, 1 MPa เท่ากับ 10 bar และ 1 psi ประมาณ 0.07 bar ถ้าสเปกเครื่องบอกเป็น MPa แต่เกจที่มีอยู่เป็น bar ก็แค่คูณ 10

อ่านค่าเพรสเชอร์เกจยังไงให้ถูก

มองหน้าปัดครั้งแรกหลายคนอาจงงว่าทำไมมีตัวเลขสองชุด เกจส่วนใหญ่จะพิมพ์สองหน่วยไว้บนหน้าปัดเดียว ชุดหนึ่งเป็น bar อีกชุดเป็น psi บางรุ่นมี kg/cm2 หรือ kPa เพิ่มเข้ามา วิธีอ่านคือดูก่อนว่าตัวเลขชุดไหนมีหน่วยอะไรกำกับ แล้วอ่านเลขตรงปลายเข็ม เช่น เข็มชี้เลข 6 บนสเกล bar แปลว่าแรงดันตอนนี้คือ 6 bar

ประเภทเกจวัดแรงดัน

ปัจจุบันมีการแบ่งประเภทเกจวัดแรงดันตามย่านการวัด 3 ประเภท ได้แก่

• เกจวัดแรงดัน (Pressure Gauge): เกจที่มีย่านการวัดตั้งแต่ 0-1 bar ขึ้นไป เช่น 0-10 bar, 0-100 bar, 0-600 bar เป็นต้น เป็นแบบที่ใช้ทั่วไป
• เกจวัดแรงดูด (Vacuum Gauge): เกจวัดแรงดูดหรือแวคคั่มเกจ ใช้วัดแรงดูดตั้งแต่ -1 ถึง 0 bar หรืออีกหน่วยที่นิยมคือ mmHg นั่นเอง ใช้กับปั๊มสุญญากาศ ระบบดูด และงานแอร์
• คอมปาวด์เกจ (Compound Gauge): คอมปาวด์เกจ เป็นเกจวัดแบบผสม วัดแรงดูดและแรงดันในตัวเดียวกัน เช่น -1 to 3 bar, -1 to 5 bar, -1 to 9 bar และ -1 to 15 bar นิยมติดที่ด้านดูดของปั๊ม หรือระบบทำความเย็นที่แรงดันขึ้นลงทั้งสองฝั่ง

หลักการทำงานของ Pressure Gauge

แค่ต่อเกจเข้ากับท่อ ทำไมเข็มถึงขยับได้ จริง ๆ แล้วข้างในเกจมีกลไกที่เรียบง่ายแต่ฉลาดมาก ที่ใช้กันหลัก ๆ มีอยู่ 3 แบบ

Bourdon ท่อบูร์ดอง

ท่อบูร์ดอง หรือ Bourdon Tube เป็นแบบที่ใช้มากที่สุด ข้างในเป็นท่อโลหะโค้งรูปตัว C ปิดปลายข้างหนึ่งไว้ พอมีแรงดันเข้ามา ท่อจะพยายามยืดตัวให้ตรง การขยับเล็ก ๆ ตรงนี้ส่งต่อไปที่ชุดเฟือง แล้วเฟืองก็หมุนเข็มบนหน้าปัด เกจวัดแรงดันแบบอนาล็อก (Analog Pressure Gauge) เกือบทั้งหมดใช้หลักการนี้ เพราะทนทาน ไม่ต้องใช้ไฟ ใช้ได้ทั้งน้ำ ลม และน้ำมัน และวัดได้ตั้งแต่แรงดันต่ำไปจนถึงหลายร้อย bar

Diaphragm Seal แผ่นไดอะแฟรมซีล

แบบไดอะแฟรม จะมีแผ่นโลหะบาง ๆ เป็นลอนคั่นระหว่างของเหลวกับกลไกข้างใน เหมาะกับงานที่ของเหลวข้น สกปรก มีตะกอน หรือกัดกร่อน เช่น น้ำเสีย สารเคมี หรืออาหาร เพราะของเหลวจะไม่เข้าไปอุดตันกลไกข้างในเลย งานแบบนี้มักใช้คู่กับ Diaphragm Seal ที่ติดคั่นระหว่างท่อกับตัวเกจ ซึ่งการทำงานแบบใช้ Diaphragm Seal นี้ จำเป็นต้องมีการซีลน้ำมันกลีเซอรีนเข้าไปยังอุปกรณ์ เพื่อนำอากาศในตัวอุปกรณ์ออกมาให้หมด

Sensor เซนเซอร์ดิจิทัล

การทำงานแบบใช้เซนเซอร์ มักพบใน Digital Pressure Gauge เป็นการทำงานที่อาศัยเซนเซอร์แปลงแรงดันเพื่อแสดงค่าออกมาเป็นตัวเลขดิจิทัล ข้อดีคืออ่านง่าย ได้ค่าละเอียดถึงทศนิยม บางรุ่นสลับหน่วยได้ เก็บค่าสูงสุดต่ำสุดได้ เหมาะกับงานทดสอบแรงดัน งานสอบเทียบ และงานที่ต้องการความแม่นยำสูง แต่ต้องคอยดูแลเรื่องแบตเตอรี่

เติมน้ำมันเกจวัดแรงดันเพื่ออะไร ?

เวลาเลือกซื้อเกจ จะเจออยู่สองแบบ คือแบบแห้งที่ข้างในหน้าปัดเป็นอากาศ กับแบบที่ข้างในมีน้ำมันใส ๆ เติมอยู่เต็ม คำถามที่เจอบ่อยมากคือ เติมน้ำมันไปทำไม แล้วแบบไหนดีกว่ากัน

เกจแบบแห้งราคาถูกกว่า ใช้ได้ดีกับจุดที่ไม่มีแรงสั่นและแรงดันค่อนข้างนิ่ง เช่น ท่อเมนประปา ระบบลมทั่วไป หรือเกจที่ติดบนแผงควบคุม แต่ถ้าเอาไปติดกับเครื่องที่สั่นตลอดเวลา เข็มจะสะบัดจนอ่านค่าแทบไม่ได้ และเฟืองข้างในจะสึกเร็ว อีกเรื่องคือถ้าติดในที่ชื้นหรืออุณหภูมิเปลี่ยนบ่อย หน้าปัดอาจเป็นฝ้าจนมองไม่เห็นเข็ม

ส่วนเกจเติมน้ำมัน ข้างในจะเติมกลีเซอรีนหรือน้ำมันซิลิโคนไว้ การเติมน้ำมันในเกจวัดแรงดันมีข้อดีดังนี้

1. ป้องกันกลไกภายในเกจวัดเสียหายจากแรงสั่นสะเทือน
2. ลดการสั่นของเข็มอ่านค่าความดันทำให้อ่านค่าง่ายขึ้น
3. ลดการมัวของหน้าปัดเกจวัด
4. ยืดอายุของเกจวัดให้ใช้งานได้นานขึ้น
5. ช่วยรับแรงกระแทก เช่น จังหวะที่ปั๊มน้ำเปิดปิดแล้วเกิดน้ำกระแทก หรือจังหวะที่ระบบไฮดรอลิกสับวาล์ว

เกจแห้งหรือเกจเติมน้ำมัน ควรเลือกแบบไหน

ดูง่าย ๆ จากหน้างาน ถ้าติดกับปั๊มน้ำ ปั๊มลม คอมเพรสเซอร์ ระบบไฮดรอลิก หรือเครื่องจักรที่มีแรงสั่น เลือกแบบเติมกลีเซอรีนไว้ก่อน จ่ายเพิ่มอีกนิดแต่ใช้งานได้นานกว่าหลายเท่า ถ้าเป็นจุดที่นิ่ง ๆ ไม่มีแรงสั่น เกจแห้งก็เพียงพอและประหยัดกว่า ส่วนที่ที่อากาศเย็นจัด เช่น ห้องเย็น ให้เลือกแบบเติมน้ำมันซิลิโคน เพราะกลีเซอรีนจะข้นจนเข็มขยับช้า

อีกเรื่องที่อยากฝากไว้ เกจเติมน้ำมันบางรุ่นมีจุกยางเล็ก ๆ อยู่ด้านบน หลังติดตั้งควรตัดจุกนี้ตามที่คู่มือบอก เพื่อปรับความดันในตัวเรือนให้เท่ากับข้างนอก ไม่อย่างนั้นค่าที่อ่านได้อาจเพี้ยน

วิดีโอเปรียบเทียบความต่างระหว่างเกจวัดแรงดันแบบแห้ง VS แบบเติมน้ำมัน

วิดีโอวิธีเติมน้ำมันกลีเซอรีนให้กับเกจวัดแรงดัน

ข้อดีข้อเสียของเพรสเชอร์เกจแต่ละแบบ

เทียบให้เห็นก่อนตัดสินใจ แล้วเลือกให้ตรงกับหน้างาน

แบบ	ข้อดี	ข้อเสีย
เกจอนาล็อก	ไม่ต้องใช้ไฟหรือแบตเตอรี่ ติดแล้วใช้ได้ยาว ทนแดดทนฝน ราคาไม่แพง และมองแวบเดียวก็รู้ว่าเข็มนิ่งหรือแกว่ง	อ่านค่าละเอียดได้แค่ตามขีดสเกล มองเฉียงแล้วค่าเพี้ยนได้ และจับแรงดันกระชากที่เกิดเร็ว ๆ ไม่ทัน
เกจดิจิตอล	อ่านค่าเป็นตัวเลขชัดเจน ละเอียดถึงทศนิยม สลับหน่วยได้ในตัวเดียว บางรุ่นจำค่าสูงสุดต่ำสุดได้ เหมาะกับงานทดสอบและงานสอบเทียบ	ราคาสูงกว่า ต้องคอยเปลี่ยนแบตเตอรี่ และถ้าติดในที่ร้อนจัดหรือชื้นมาก ต้องเลือกรุ่นที่กันน้ำกันฝุ่นได้ดีพอ
เกจแห้ง	ราคาถูก น้ำหนักเบา ไม่มีปัญหาน้ำมันรั่ว เหมาะกับจุดที่ไม่มีแรงสั่น	เข็มสะบัดง่ายเวลาเครื่องสั่น เฟืองสึกเร็ว และหน้าปัดเป็นฝ้าได้ถ้าติดในที่ชื้น
เกจเติมน้ำมัน	เข็มนิ่ง อ่านค่าง่าย ทนแรงสั่นและแรงกระแทกได้ดี หน้าปัดไม่เป็นฝ้า และอายุการใช้งานยาวกว่า	ราคาสูงกว่าเกจแห้ง ถ้าตัวเรือนแตกหรือซีลเสื่อม น้ำมันจะรั่วออกมา และกลีเซอรีนจะข้นเมื่ออากาศเย็นจัด

สรุป ถ้าติดประจำที่เครื่องจักรหรือปั๊มที่มีแรงสั่น เลือกอนาล็อกแบบเติมน้ำมัน ถ้าเป็นจุดนิ่ง ๆ งบจำกัด เกจแห้งก็พอ แต่ถ้าต้องการตัวเลขละเอียดหรือใช้ทดสอบระบบ เกจดิจิตอลตอบโจทย์ที่สุด

เลือกเพรสเชอร์เกจยังไงให้ตรงงาน ใช้ได้นาน และอ่านค่าได้แม่น

เลือกเกจให้ถูกตั้งแต่แรก ช่วยประหยัดทั้งเงินและเวลาได้เยอะ

1. ช่วงวัด หรือ pressure gauge range หลักที่ใช้กันคือให้แรงดันปกติอยู่ราวครึ่งหนึ่งถึงสองในสามของสเกลเต็ม เข็มจะอยู่แถว ๆ กลางหน้าปัด อ่านง่าย แม่นที่สุด และยังเหลือที่เผื่อรับแรงดันกระชาก ยกตัวอย่างนะคะ ปั๊มน้ำที่ทำงานราว 3 bar ใช้เกจ 0 ถึง 6 bar ระบบลมในโรงงานที่ใช้ 6 ถึง 7 bar ใช้เกจ 0 ถึง 10 หรือ 0 ถึง 16 bar ส่วนระบบไฮดรอลิกที่ทำงาน 150 bar ก็ควรใช้เกจ 0 ถึง 250 bar

   อย่าเลือกช่วงวัดแคบเกินไป ถ้าแรงดันขึ้นไปชนสุดสเกลบ่อย ๆ ท่อบูร์ดองข้างในจะยืดเสียรูป และเข็มจะไม่กลับ 0 อีกเลย แต่ก็อย่าเลือกกว้างเกินไปเหมือนกัน เพราะเกจทุกตัวคลาดเคลื่อนเป็นเปอร์เซ็นต์ของสเกลเต็ม เช่น เกจ 0 ถึง 10 bar ความแม่นยำ Class 1.6 คลาดเคลื่อนได้ราว ๆ บวกลบ 0.16 bar ถ้าเอาไปวัดแรงดันแค่ 1 bar ค่าที่อ่านได้อาจเพี้ยนไปเกือบ 16 เปอร์เซ็นต์ ในงานเกจวัดแรงดันอุตสาหกรรมที่ต้องการความแม่นยำ จึงควรดูทั้งช่วงวัดและ Class ไปพร้อมกัน

2. ชนิดของของเหลวหรือแก๊สที่จะวัด ตัวนี้เป็นตัวกำหนดวัสดุ ถ้าเป็นน้ำประปา ลม หรือน้ำมันทั่วไป ข้อต่อทองเหลืองใช้ได้ดี แต่ถ้าเป็นน้ำเค็ม ไอน้ำ แอมโมเนีย สารเคมี หรืองานอาหาร ให้เลือกสแตนเลสทั้งตัว และถ้าของเหลวข้นหรือมีตะกอน ให้ใช้คู่กับ Diaphragm Seal
3. ขนาดหน้าปัด ถ้าติดที่เครื่องหรือจุดที่ยืนอ่านใกล้ ๆ ขนาด 2 ถึง 2.5 นิ้วก็เพียงพอ แต่ถ้าต้องอ่านจากระยะไกล หรือต้องการอ่านค่าให้ละเอียด แนะนำขนาด 4 นิ้วขึ้นไป
4. เกลียวและทิศของข้อต่อ ขนาดที่เจอบ่อยคือ 1/4 นิ้ว 3/8 นิ้ว และ 1/2 นิ้ว ส่วนข้อต่อมีแบบออกล่างไว้ติดบนท่อ และแบบออกหลังไว้ติดบนแผงหรือตู้ ก่อนสั่งให้ดูเกลียวที่ตัวเครื่องหรือท่อเดิมก่อน
5. อุณหภูมิและอุปกรณ์ที่ติดคู่ ถ้าเป็นไอน้ำหรือของเหลวร้อนจัด ห้ามให้เข้าเกจตรง ๆ ต้องต่อท่อไซฟอนคั่นไว้ก่อน งานแบบนี้มักติด thermometer gauge ไว้ข้าง ๆ ด้วย จะได้ดูทั้งแรงดันและอุณหภูมิพร้อมกัน ส่วนจุดที่มีแรงดันกระชากแรง ๆ ควรติดตัวหน่วงแรงดันหรือ Snubber และทุกจุดควรมีวาล์วเกจหรือบอลวาล์วคั่นไว้ เวลาเกจเสียจะได้ปิดวาล์วแล้วเปลี่ยนได้เลยโดยไม่ต้องหยุดทั้งระบบ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเพรสเชอร์เกจ

สินค้าเกจวัดแรงดันทั้งหมด

เกจวัดแรงดันทั้งหมดที่ radiusglobal จำหน่ายจากแบรนด์ OCTA ที่ได้ผลิตเกจวัดแรงดัน ที่มีหน่วยแรงดันถึง 3 หน่วย ได้แก่ bar, kg/cm2 และ psi มาไว้ในตัวเดียว

คลิกที่นี่เพื่อเข้าหน้าสินค้า →

ดูราคา Pressure Gauge เทียบราคาเกจวัดแรงดัน

เลือกเกจวัดแรงดันยี่ห้อไหนดี

คลิกเพื่อดูราคา Pressure Gauge →

ต้องการสั่งซื้อเกจวัดแรงดัน OCTA

สั่งซื้อพร้อมชำระเงิน หรือ สอบถามเจ้าหน้าที่ก่อนสั่งซื้อเพิ่มเพื่อน @radiusglobal ได้เลย

OCTA

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

สินค้าทั้งหมด →

TYPE GS63เกจวัดแรงดัน Pressure Gauge ยี่ห้อ OCTA รุ่น GS63

• สแตนเลสทั้งตัว ข้อต่อและบูร์ดองสแตนเลส ทนการกัดกร่อน
• ใช้กับลม น้ำ และสารเคมี ของไหลไม่เกิน 100°C
• หน้าปัด 63 มม. (2.5 นิ้ว) ความแม่นยำ Class 1.6

ดูรายละเอียดสินค้า TYPE GB63เกจวัดแรงดัน Pressure Gauge ยี่ห้อ OCTA รุ่น GB63

• ข้อต่อและบูร์ดองทองเหลือง ราคาคุ้มค่า
• เหมาะกับลม น้ำ และของเหลวที่ไม่กัดกร่อน
• หน้าปัด 63 มม. (2.5 นิ้ว) ความแม่นยำ Class 1.6

ดูรายละเอียดสินค้า TYPE GD1010Jเกจวัดแรงดันดิจิตอล Pressure Gauge Digital GD1010J OCTA

• แสดงค่าเป็นตัวเลขบนจอ LCD อ่านง่าย
• ความละเอียดสูง เหมาะงานที่ต้องการความแม่นยำ
• ใช้แบตเตอรี่

ดูรายละเอียดสินค้า TYPE SNUBBERPressure snubber ป้องกันแรงดันกระชาก ยี่ห้อ OCTA

• ป้องกันเกจจากแรงดันกระชาก
• ตัวเรือนสแตนเลส SS316
• เกลียวฝั่งเกจ 1/4, 3/8, 1/2 นิ้ว

ดูรายละเอียดสินค้า